خانه / جوندگان / بیماری و درمان جوندگان / مشکلات و مراقبت دندانی در خرگوش

مشکلات و مراقبت دندانی در خرگوش

بیماری‌های دندانی یکی از معمول ترین علل مراجعه صاحبین خرگوش‌های خانگی به کلینیک‌های دامپزشکی است. این مشکلات با علائم مختلف و با شدت درگیری مختلف ظاهر شوند. با وجود اینکه علت مشکلات دندانی می‌تواند مادرزادی، جراحت باشد، ولی مدیریت صحیح در پیشگیری از شروع و درمان به موقع می‌تواند در رفع مشکلات بسیار موثر واقع شود. برخلاف سگ‌ها، گربه‌ها و انسان رشد دندان‌های خرگوش به حدود 4 سانتی متر در هفته می‌رسد.خرگوش‌های حیات وحش معمولا با جویدن علوفه و سبزیجات سخت موجب سایش تاج دندان‌ها شده و اصلاح و کنترل رشد دندانی به صورت طبیعی انجام می‌گیرد. اما در خرگوش‌های خانگی که فقط با پلت های خشک تغذیه کرده و شاید در روزانه به مقدار بسیار کمی به علوفه دسترسی داشته اند سایش دندانی بخوبی رخ نمی‌دهد . از طرفی دیگر تغذیه خانگی این موجودات نمی‌تواند جایگزین مواد طبیعی بوده و همچنین به دلیل بالا بودن مقادیر کربوهیدرات و چربی در این پلت‌ها، عمدتا مسئله چاقی و مشکلات گوارشی در این حیوانات دوست‌داشتنی اتفاق می‌افتد.

خرگوش‌هایی که در داخل منزل نگهداری می‌شوند عموما به دلیل عدم دسترسی به نور مستقیم آفتاب دچار اختلال در تولید ویتامین D شده که به دنبال آن جذب کلسیم در غذا به مشکل خورده که می‌توانند بیماری‌های دندانی و استخوانی را در پی داشته باشد.

خوشبختانه، علائم زود هنگامی از بیماری‌های دندانی وجود دارد که صاحبین این حیوانات با اندکی توجه می‌توانند سلامت دندانی حیوان خانگی خود را تضمین کنند.

علائم بیماری‌های دندانی در خرگوش

خرگوش‌های خانگی عموما درگیر بیماری‌های دندانی می‌شوند، اما متاسفانه صاحبین آنها زمانی متوجه مشکل می‌شوند که دیگر بیماری به مراحل پیشرفته رسیده است. در این حالت صاحبین ممکن است متوجه این علائم شوند:

افتادن غذا از دهان

افزایش تولید بزاق

کاهش اشتها یا ترجیح حیوان به مصرف بیشتر غذاهای نرم

رشد بیش از حد دندان‌هایی نیش

افزایش ترشحات چشمی که ناشی از افزایش فشار ریشه دندان‌ها به مجاری اشکی است.

تنها راه تشخیص زود هنگام مشکلات دندانی، ویزیت منظم خرگوش توسط دامپزشک باتجربه می‌باشد. به کمک معاینه محوطه دهانی ( تحت داروهای آرام بخش) و در صورت نیاز تهیه عکس رادیولوژی از جمجمه می‌توان ریشه دندان‌ها را زیر خط لثه‌ها مشاهده کرد. رشد بیش از حد دندان‌های نیش عموما نشان دهنده این است فک بالا و پایین به درستی روی هم قرار نگرفته‌اند تا در زمان جویدن سایش مناسب سطوح دندانی انجام پذیرد؛ به این حالت malocclusion می گویند.

مشکلات دندانی خرگوش

معاینه هفتگی خرگوش توسط صاحبین و مشاهده رشد بی رویه دندان‌های نیش می‌تواند نشان از عدم قرار‌گیری ردیف دندان‌ها در جای درست باشد که در این حالت معاینه دهانی توسط دامپزشک متخصص می‌تواند مشخص کننده رشد بیش از حد دندان‌های عقبی و لبه‌های تیز دندان باشد که در نهایت جویدن را برای خرگوش با مشکل مواجه می‌کند. در نمای طبیعی دندان های نیش باید سفید، کشیده، با لبه های افقی اسکنه ایی شکل باشد. زمانی که فک ثابت است دندان نیش فک پایین پشت دندان نیش فک بالا قرار میگیرد.

مشکلات دندانی خرگوش

هرچه تاج دندان‌ها در داخل دهان بیشتر رشد می‌کند، دندان‌های بالا و پایین در زمان جویدن بیشتر با هم برخورد کرده، و به این ترتیب فشار بیشتری به ریشه دندان‌ها وارد می شود که موجب لق شدن دندان‌ها و ایجاد گپ و فاصله بین دندان و لثه می‌شود. غذا و باکتری‌ها در این فواصل به دام افتاده که باعث عفونت ریشه دندان‌ها و تشکیل آبسه‌های فکی می‌شود. در حالت پیشرفته به صورت تورم سفت و استخوانی در راستای خارجی فک تا اندازه توپ بیسبال مشاهده می‌شود. متاسفانه در این حالت است که صاحبین پت متوجه مشکل می‌شوند که البته حتی دیده شده که بعضی خرگوش‌ها حتی با وجود آبسه دهانی هم مشکلی در غدا خوردن نداشته اند.

مشکلات دندانی خرگوش

درمان بیماری‌های دندانی در خرگوش

به محض اینکه مشکل دندانی در خرگوش شکل می‌گیرد، غالبا نیازمند جراحی اصلاحی می‌باشد، و بسیاری از خرگوش‌ها در طول زندگیشان نیازمند درمان  اصلاحی مکرر دندان‌های پیش و خلفی زیر نظر دامپزشک تحت بیهوشی می‌باشند. جراحی در مواردی چون برداشتن دندان عفونی و یا استخوان مرده در زمان حضور آبسه اولویت می‌یابد. خرگوش‌های با بیماری‌های دهانی برگشت پذیر ممکن است نیازمند درمان با داروهای آنتی بیوتیکی، ضدالتهاب‌ها و تغذیه از طریق سرنگ باشند؛ و حتی در بعضی موارد نیازمند جراحی‌های دهانی مکرر به منظور مدیریت مشکل مذکور هستند.

اقدامات پیشگیرانه دندانی در خرگوش

در حالی که برخلاف سگ ها و گربه ها، دندان‌های خرگوش‌ها نیازی به مسواک کردن ندارد، اما نیازمند چک آپ حداقل سالیانه توسط دامپزشک متخصص اگزوتیک (باتجربه زیاد در زمینه خرگوش‌) می‌باشد.

  • غذایی با فیبر بسیار بالا مانند کاه و سبزیجات برگدار در اختیار خرگوش قرار دهید تا محرک بیشتری جهت جویدن و سایش دندانی باشد.
  • مقادیر غذای فرم پلت را به حداکثر یک چهارم پیمانه به ازای هر دو کیلو وزن بدن در روز کاهش دهید.
  • در طول روز در صورت امکان خرگوش خود را در معرض تابش نور آفتاب قرار دهید (مراقب گرمازدگی باشید).
  • خرگوش خود را به منظور علائم بیماری‌های دهانی تحت نظارت دائمی داشته باشید، علائمی مانند کاهش یا اشتهای انتخابی، افزایش ترشح بزاق، افزایش ترشحات چشمی و تورم فک.

در صورتی که هرکدام از این علائم را مشاهده کردید سریعا دامپزشک خود را مطلع نمایید تا معاینات کامل و دقیق محوطه دندانی انجام پذیرد. به طور کلی درمان‌های پیشگیرانه، به همراه توجه نزدیک و دقیق به سلامت دهانی خرگوش، کلید اصلی سلامتی، عمر طولانی و بدون درد خرگوش دلبند شماست.

 

درباره دکتر فرشته خلیقی

فارغ التحصیل از رشته دکترای دامپزشکی از دانشکده دامپزشکی شیراز و فعال در زمینه ترویج فرهنگ نگهداری صحیح و ارائه مشاوره مدیریتی مرتبط با حیوانات خانگی

9 دیدگاهها

  1. محمد سجاد حسين زاده

    خيلي ممنون از مشاوره عالي وعلمي شما 🙏🙏

  2. سلام خیلی ممنون بابت مطالب عالیتون
    راستش خرگوش من غذا از دهنش میوفته ولی بقیه علائم رو نداره نیازه ببرمش دکتر؟

  3. با سلام. ریشه دندان خرگوش من هم بلند شده و نزدیک محرای اشکی شده. تا متوجه شدم با چند عمس رادیوگرافی به یک کلینیک در شیراز مراجعه کردم. با یوهان دندان ها واسه ۲۰ روز شرایط خرگوشم نرمال شد. اما بعد از ۲۰ روز دوباره برای غذا خوردن مشکل داشت. دکتر هم دوباره بلند شدن دندان را علت دانست و دوباره دندانها کمی کوتاهتر شدن. اما مشکل حل نشد. و کماکان برای خوردن غذا مشکل ذارد.آنتی بیوتیک هم دارم بهش میدم. اما فکر میکنم آبسه ریشه پائین دندان هایش مشکل اصلی باشه. اطلاعی دارین تو این زمینه . که من باید چکار منم برا این بچه.؟

  4. سلام!! ببخشید خرگوش من سالمه ها،غذاش عالی یونجه‌است که عالی میخوره،ادرار داره،مدفوعش نرماله سرحاله و حالش خوبه ولی فقط دور دهنش و پوزش رو خیس میکنه همش…خیلی نگرانشم میشه کمکم کنید؟

  5. سلام خرگوش من دو تا دندون بالاش وقتی داشت از پله میومد افتاده ایا در میاد یا میمره ؟

  6. سلام وقت بخیر میشه بگید شکل درست دندون‌ خرگوش چطوریه

  7. سلام خرگوش من هیچ کدوم از غلامی که گرفتید رو نداره اما وقتی هویج یا یه چیز سفت میخوره یکه از چشم هاش رو نیمه می بنده لازمه ببرمش دکتر؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *